Krzesła drewniane tapicerowane — styl i wygoda na lata

Czy kiedykolwiek zastanawiałeś się, jak ważne krzesła są w tworzeniu przytulnej atmosfery w Twoim domu? Krzesła drewniane tapicerowane to idealne połączenie elegancji i wygody, które sprawia, że każde wnętrze zyskuje wyjątkowy charakter. Wybierając je do salonu czy jadalni, inwestujesz w meble, które będą służyć przez lata, łącząc naturalne piękno drewna z komfortem tapicerki. W tym artykule odkryjesz, dlaczego krzesła drewniane tapicerowane to ponadczasowy wybór, który w harmonijny sposób wpisuje się w różnorodne style aranżacyjne.

Krzesła drewniane tapicerowane – ponadczasowy wybór do salonu i jadalni

Jeśli zastanawiasz się nad krzesłami, które przetrwają próbę czasu i jednocześnie dodadzą uroku zarówno salonowi, jak i jadalni, krzesła drewniane tapicerowane to rozwiązanie, które warto rozważyć. Naturalne drewno nadaje wnętrzu ciepła i szlachetności — nie ma tu miejsca na zimną, bezosobową estetykę. Poza tym, drewno jest trwałe i odporne na uszkodzenia, co w codziennym użytkowaniu jadalni czy salonu liczy się nie mniej niż wygląd.

Tapicerowane siedziska to zupełnie inna jakość komfortu. Miękka, często profilowana pianka ukryta pod elegancką tkaniną lub skórą ekologiczna wspiera plecy i ciała podczas dłuższych posiedzeń, a to nie jest przecież bez znaczenia, zwłaszcza gdy przy stole spędzasz godziny z rodziną lub przyjaciółmi. Wyobraź sobie miękkość weluru czy łatwość czyszczenia tkaniny plamoodpornej – wszystko to wpływa na jakość codziennego życia.

Co więcej, krzesła drewniane tapicerowane do salonu i jadalni są bardzo uniwersalne stylistycznie. Łatwo je dopasować do różnych aranżacji — od klasycznych salonów przez styl skandynawski, aż po rustykalne czy nowoczesne wnętrza. Decydując się na takie krzesła, inwestujesz w mebel funkcjonalny i estetyczny, który z wiekiem nabiera tylko charakteru.

Osobiście zauważyłem, że takie krzesła po prostu „żyją” z wnętrzem – zmieniają się wraz z wystrojem i są zawsze wdzięcznym punktem centralnym każdego pomieszczenia. Czy to nie właśnie o to chodzi, gdy wybierasz meble?

Rodzaje i rodzaje tapicerek w krzesłach drewnianych tapicerowanych

Wybór tapicerki do krzeseł drewnianych to często wyzwanie, bo materiał musi nie tylko ładnie wyglądać, ale i wytrzymać codzienne użytkowanie. Na rynku mamy kilka sprawdzonych typów, które sprawdzają się doskonale.

Najpopularniejsze są tkaniny syntetyczne – odporne na ścieranie, łatwe do czyszczenia, a przy tym dostępne w wielu wzorach i kolorach. Idealne dla tych, którzy cenią funkcjonalność, zwłaszcza w domach z dziećmi czy zwierzakami.

Naturalne materiały – takie jak len czy bawełna – nadają wnętrzu przytulności i lekkości, ale trzeba liczyć się z tym, że są bardziej wymagające w pielęgnacji i mniej odporne na plamy. Często stosuje się je w miejscach, gdzie krzesło jest mniej narażone na intensywne użytkowanie.

Rzadziej spotkane, ale wciąż chętnie wybierane, są krzesła drewniane tapicerowane z obiciem welurowym. Welur daje efekt luksusu i miękkości, ale wymaga delikatniejszego traktowania. Pielęgnacja weluru nie jest najprostsza — wymaga specjalnych szczotek i czyszczenia na sucho, jednak efekt wart jest wysiłku.

Coraz bardziej popularna staje się również skóra ekologiczna – materiał, który łączy elegancję z łatwością utrzymania. Jest odporna na zabrudzenia i wilgoć, a przy tym przyjazna środowisku w porównaniu do skóry naturalnej. Sprawdza się idealnie w nowoczesnych i minimalistycznych wnętrzach.

Ważną zaletą krzeseł tapicerowanych jest możliwość wymiany tapicerki – jeśli znudzi nam się kolor czy faktura, albo dojdzie do uszkodzenia, nie musimy inwestować w nowy mebel. W praktyce, to spora oszczędność i możliwość personalizacji na lata.

Co do pielęgnacji – tapicerka łatwa do czyszczenia to prawdziwy skarb. Syntetyczne tkaniny i skóra ekologiczna warto regularnie odkurzać i czyścić wilgotną ściereczką z łagodnym detergentem. Natomiast naturalne materiały i welur wymagają bardziej delikatnej opieki, najlepiej zgodnie z instrukcjami producenta.

No i powiedzmy sobie szczerze — dobrze dobrana tapicerka nie tylko zmienia charakter krzesła, ale i całego wnętrza. Nie bój się więc eksperymentować!

READ  Meble wypoczynkowe do salonu które warto wybrać

Popularne modele krzeseł drewnianych tapicerowanych – co wybrać?

Wybierając krzesła drewniane tapicerowane, natkniemy się na mnóstwo modeli różniących się stylem, wygodą i funkcjonalnością. Zetknąć się można z klasykami jak Carmen – to krzesło z dębowym stelażem i miękkim, pikowanym siedziskiem, które idealnie wpasuje się w tradycyjne wnętrza. Natomiast nowoczesne propozycje, takie jak Alta 1 czy Lars, oferują proste formy i minimalistyczny design, świetne do loftów czy przestrzeni skandynawskich.

Jeśli komfort jest priorytetem, warto rozważyć modele z podłokietnikami – choćby Carmen z udoskonalonym oparciem lub fotelowe Bari, które kuszą miękkim obiciem i solidną konstrukcją. Te krzesła nie tylko dodadzą elegancji, ale również ułatwią dłuższe użytkowanie, na przykład podczas rodzinnych kolacji czy pracy przy biurku.

Z kolei Loft Bjorn i Dubai to propozycje dla miłośników stylu loftowego i industrialnego – tapicerowane, często pikowane fotele z drewnianymi nogami, które potrafią stać się mocnym akcentem wnętrza. Wśród popularnych modeli znajdują się też propozycje skandynawskie, takie jak Bera – cechuje je lekkość formy, jasne wybarwienia drewna i stonowane tapicerki, idealne do przestrzennych, jasnych pomieszczeń.

Warto podkreślić, że większość tych krzeseł dostępna jest w szerokiej gamie tkanin i kolorów – od klasycznych beży i szarości, przez odważne zielenie i granaty, aż po welury czy skóry ekologiczne. Personalizacja pozwala dopasować krzesło do własnego stylu i funkcji pomieszczenia, a także sprawia, że nawet ten sam model może zyskać całkiem inny charakter.

Bywają też modele z unikalnymi detalami, jak przeszycia czy ozdobne gwoździe tapicerskie, które podnoszą estetykę i wprowadzają nutę luksusu. Są krzesła, które pamiętam z licznych konsultacji – klienci doceniają zwłaszcza połączenie naturalnego drewna z miękką tapicerką, bo to właśnie ten duet gwarantuje ponadczasowy wygląd i wygodę na lata.

W praktyce, odpowiedź na pytanie „co wybrać?” zależy od tego, czy szukasz czegoś bardziej klasycznego, nowoczesnego, czy może fotelowego z podłokietnikami. Ale jedno jest pewne – wybór jest duży i każdy znajdzie coś, co nie tylko upiększy wnętrze, ale i zapewni wygodne miejsce do siedzenia.

Ciekawe, jak czasem właśnie detale typu podłokietniki czy pikowania potrafią zmienić odbiór całego mebla, prawda?

Wybór drewna i konstrukcji w krzesłach drewnianych tapicerowanych – na co zwrócić uwagę?

Wybierając krzesła drewniane tapicerowane, warto zacząć od materiału, bo to właśnie drewno decyduje o trwałości i stabilności mebla. Najczęściej spotykane rodzaje to dąb, buk oraz jesion – każdy z nich ma swoje plusy i minusy.

Dąb jest super solidny, bardzo odporny na uszkodzenia mechaniczne i wilgoć, a do tego zachowuje piękną strukturę drewna przez lata. To jedna z najlepszych inwestycji, jeśli planujesz krzesła na długie lata. Z kolei buk to drewno trochę bardziej sprężyste, dzięki czemu konstrukcje są lekkie, ale nadal bardzo wytrzymałe. Drewniane krzesła tapicerowane z buku doskonale sprawdzą się w codziennym, intensywnym użytkowaniu. Jesion z kolei łączy trwałość z estetyką — ma jasną, atrakcyjną barwę i jest mniej podatny na pęknięcia.

Najważniejsze, żeby zwrócić uwagę na to, czy mamy do czynienia z krzesłami z litego drewna tapicerowanymi, czy jedynie z elementami fornirowanymi. Lite drewno to gwarancja większej solidności i odporności, a w połączeniu z wysokiej jakości wykończeniem, na przykład lakierowaniem lub olejowaniem, mebel jest znacznie trwalszy i łatwiejszy w pielęgnacji. Lakier tworzy gładką, odporną powierzchnię, ale jeśli wolisz bardziej naturalny efekt, olej wydobywa głębię słoi, choć wymaga regularnego odnawiania.

Konstrukcja krzesła powinna być stabilna, łączenia solidne i pełne — to często odróżnia naprawdę solidne krzesła od tych tańszych i mniej wytrzymałych. W praktyce dobrze jest zejść ze stołu, obejrzeć nogi i ramę – jeśli są masywne i dobrze spasowane, ryzyko uszkodzeń jest mniejsze. A tak na marginesie, zdarzało mi się widzieć tapicerowane krzesła, gdzie drewno było na pierwszy rzut oka super, ale łączenia kiwały się niebezpiecznie — nie dajcie się złapać na pierwszy błysk.

Podsumowując — wybierając drewno do krzeseł tapicerowanych, weź pod uwagę ich przeznaczenie oraz styl życia domowników. Jeśli zależy Ci na naprawdę trwałym meblu z naturalnym pięknem, dąb i buk to najlepszy wybór. A lekkie niedoskonałości w wykończeniu można przecież zawsze popatrzeć jak na ślady historii mebla — to dodaje charakteru, prawda?

Komfort i ergonomia w krzesłach drewnianych tapicerowanych

Chyba każdy zna ten moment, kiedy po dłuższym siedzeniu na twardym krześle zaczyna doskwierać ból pleców czy drętwienie nóg. Tu właśnie z pomocą przychodzą wygodne krzesła drewniane tapicerowane — ich tajemnica to nie tylko miękka tapicerka, ale przede wszystkim odpowiednio wyprofilowane siedzisko i oparcie.

Tapicerka w takich krzesłach to nie przypadek — zwykle wykorzystuje się pianki o optymalnej gęstości, które nie odkształcają się szybko. Dzięki temu siedzisko pozostaje sprężyste, a przy tym wygodne nawet po kilku godzinach użytkowania. Ważne jest też to, że tapicerka jest miękka w dotyku, co zachęca do odpoczynku i sprzyja relaksowi.

READ  Meble ogrodowe dla dzieci które pokochają maluchy

Ale komfort to nie tylko miękkość. Kluczową rolę odgrywa ergonomiczne wyprofilowanie oparcia. Krzesła drewniane tapicerowane z wygodnym oparciem mają lekkie wygięcie podtrzymujące naturalną krzywiznę kręgosłupa, co odciąża plecy i zapobiega bólom. W praktyce oznacza to, że można usiąść na nich na dłużej bez nieprzyjemnego uczucia sztywności czy dyskomfortu.

Warto zwrócić uwagę na modele, które mają również lekko zaokrąglone krawędzie siedziska — takie rozwiązanie minimalizuje ucisk na uda i poprawia krążenie krwi, co jest niestety często lekceważone.

Przyznam szczerze, że w mojej praktyce widziałem, jak dobrze dobrane ergonomiczne krzesła drewniane tapicerowane potrafią zmienić codzienną jakość życia. Szczególnie te o prostym, ale przemyślanym designie, które zgrabnie łączą styl z funkcją.

Na co jeszcze zwrócić uwagę? Stabilna konstrukcja to podstawa — krzesło ma nie tylko dobrze wyglądać, ale i wytrzymać intensywne użytkowanie. I tak naprawdę to daje poczucie bezpieczeństwa, o którym łatwo zapomnieć.

Wygodne siedzisko krzesła drewnianego tapicerowanego to inwestycja nie tylko w estetykę, ale i zdrowie. Bo co z tego, jeśli mebel jest piękny, a po każdym użyciu kończy się bólem pleców?

Wygoda to przecież pierwszy krok do naprawdę udanego spotkania z rodziną czy przyjaciółmi — czy nie?

Ceny, dostępność i gdzie kupić krzesła drewniane tapicerowane

Rynek krzeseł drewnianych tapicerowanych oferuje naprawdę szeroką gamę cenową — od około 200 zł za modele budżetowe, aż po ponad 1000 zł za te bardziej prestiżowe, w których drewno i tapicerka stoją na najwyższym poziomie. Cena zależy głównie od rodzaju drewna, jakości tkaniny oraz detali wykończenia, takich jak pikowania czy zdobienia na drewnianych nogach.

Zakup przez internet to popularny wybór. Na Allegro znajdziesz mnóstwo ofert — od tanich krzeseł drewnianych tapicerowanych po zdecydowanie bardziej stylowe i wytrzymałe modele. Zaletą Allegro jest szeroki wybór oraz najczęściej darmowa dostawa przy większych zamówieniach, ale pamiętaj, że nie zawsze zdjęcia oddają faktyczną jakość mebla.

Z kolei OLX może być miejscem na okazję — używane krzesła drewniane tapicerowane pojawiają się tam często, czasem w bardzo dobrym stanie i w atrakcyjnych cenach. Tylko… kupując używane, trzeba naprawdę uważać na zużycie drewna i tapicerki. Oględziny na żywo to wtedy konieczność, bo łatwo przegapić ukryte uszkodzenia.

Opinie z doświadczenia mówią, że najlepszym rozwiązaniem jest zakup u producenta — wtedy klient może liczyć na pełną personalizację, wybór tkanin (w tym plamoodpornych), dopasowanie wybarwienia drewna oraz gwarancję jakości. Co więcej, sprzedaż od producenta często wiąże się z promocjami i rabatami, zwłaszcza przy zakupach większych kompletów.

Jeśli natomiast preferujesz tradycyjne sklepy meblowe, takie jak Agata Meble, spodziewaj się ograniczonego wyboru wariantów tapicerki, ale za to komfortu szybkiego odbioru i fachowej porady. Modele tam dostępne zwykle reprezentują średnią półkę cenową i jakość zdecydowanie odpowiada ich cenie.

Warto też pamiętać, że krzesła tapicerowane drewniane nogi są bardziej stabilne i trwałe, ale nieco cięższe, co czasami warto uwzględnić przy częstych zmianach aranżacji czy sprzątaniu.

Podsumowując — kto szuka taniej opcji, zajrzy na Allegro lub OLX, ale jeśli zależy Ci na solidności i idealnym dopasowaniu, lepiej poświęcić nieco więcej czasu i zainwestować u producenta. Wiesz wtedy, co kupujesz i nie ryzykujesz rozczarowania. Czasem warto wydać więcej, by korzystać przez lata.

Jak dbać o krzesła drewniane tapicerowane – porady pielęgnacyjne i renowacja

Czyszczenie tapicerki krzeseł drewnianych warto wykonywać regularnie, by uniknąć wnikania zabrudzeń. Do lekkich plam najlepiej używać miękkiej szczoteczki lub odkurzacza z delikatną końcówką – pomaga to usunąć kurz i drobinki bez uszkodzeń. W przypadku trudniejszych plam sprawdzają się środki dedykowane do konkretnego rodzaju tapicerki – syntetycznej lub naturalnej – ale przed zastosowaniem zawsze testuj je na niewidocznym fragmencie. Ta prosta zasada pozwala uniknąć niechcianych odbarwień czy uszkodzeń materiału, które niestety bywają częste.

Co do drewna – impregnacja przy krzesłach tapicerowanych powinna być jednym z punktów w twojej rutynie pielęgnacyjnej. Regularne woskowanie lub użycie specjalnego oleju do drewna pomaga zachować naturalny kolor i chronić powierzchnię przed wilgocią czy drobnymi zarysowaniami. Słyszałem od fachowców, że nawet najlepsze drewno potrzebuje od czasu do czasu tej dodatkowej „tarczy” ochronnej.

Jeśli drewno zaczyna wyglądać na zmatowiałe lub pojawiły się drobne uszkodzenia, śmiało sięgnij po papier ścierny o drobnym gradiencie i delikatnie wygładź powierzchnię przed ponownym nałożeniem impregnatu. To prosta renowacja krzeseł drewnianych tapicerowanych, która nie wymaga specjalistycznego sprzętu, a potrafi odświeżyć ich wygląd jak nowy.

Natomiast tapicerowanie krzeseł drewnianych bywa potrzebne, gdy materiały są już przetarte lub trwałe zabrudzenia nie chcą zejść. Wymiana obicia daje drugie życie meblowi i pozwala dopasować kolor czy fakturę do nowej aranżacji. Warto wtedy skorzystać z usług profesjonalisty, który zna się na różnych tkaninach i zachowa odpowiednią sprężystość siedziska oraz estetykę szwów.

READ  Firanka do sypialni która odmieni twój wystrój

Na marginesie – lepiej zapobiegać niż leczyć. Regularna pielęgnacja i szybkie reagowanie na drobne szkody to gwarancja, że krzesła drewniane tapicerowane posłużą latami i zawsze będą wyglądać świetnie.

Krzesła drewniane tapicerowane – inspiracje i aranżacje wnętrz

Wyobraź sobie jadalnię, w której naturalne drewno przenika każdy detal, a miękka tapicerka zaprasza, by zająć miejsce i cieszyć się chwilą. Krzesła drewniane tapicerowane doskonale wpisują się w różnorodne style wnętrz, od nowoczesnych po rustykalne, a ich kolorystyka i faktura potrafią całkowicie odmienić atmosferę pomieszczenia.

W aranżacjach nowoczesnych jadalni królują proste formy i delikatne, naturalne wybarwienia drewna. Tapicerka w stonowanych barwach – szarość, beż czy pastelowy błękit – dodaje lekkości i świeżości. Obok takich krzeseł świetnie sprawdzi się solidny drewniany stół z minimalistycznymi nogami. A gdy chcesz postawić na kontrast – wybierz kolorowe tapicerki, które ożywią wnętrze i podkreślą indywidualny styl.

Nie sposób pominąć tu stylu skandynawskiego, gdzie jasne drewno i przyjemne w dotyku tkaniny tworzą klimat ciepła i harmonii. Proste, funkcjonalne formy są tu kluczem. Tapicerka w naturalnych odcieniach – szarościach, bielach czy subtelnych zieleniach – współgra z minimalistycznym wnętrzem, ale nie brakuje też modnych, odważniejszych kolorów, które dodają charakteru.

Z kolei styl rustykalny to prawdziwa oda do drewna. Tu krzesła tapicerowane często mają grubsze, bardziej wyraziste siedziska i klasyczne pikowania. Ciepłe tkaniny – wełna, len czy plusz – w odcieniach kremu, brązu lub rdzy sprawiają, że jadalnia nabiera przytulności, jak w wiejskiej chacie. Dodatkowe detale, jak ręcznie rzeźbione nogi czy postarzenia drewna, dopełniają ten efekt. Taki zestaw, połączony z masywnym stołem, tworzy klimat sprzyjający długim rozmowom przy posiłkach.

A co jeśli chcesz zaszaleć ze stylem glamour? Eleganckie krzesła drewniane tapicerowane z welurem lub delikatną ekoskórą, często w głębokich, szlachetnych kolorach, takich jak butelkowa zieleń czy granat, to strzał w dziesiątkę. Połączenie połysku i naturalnego drewna sprawi, że jadalnia nabierze niepowtarzalnego szyku.

Wszystko sprowadza się do tego, że krzesła drewniane tapicerowane kolorowe nie tylko ozdabiają wnętrze, ale nadają mu duszę. Warto czasem zaryzykować i połączyć różne faktury i kolory – efekt może zaskoczyć. Bo przecież nie ma jednego przepisu na stylowe wnętrze – jest ich tyle, ile pomysłów.

[Tak, czasem sama zatrzymuję się i zastanawiam, jak te detale – kolor, materiał – zmieniają całe wrażenie pokoju. Trochę magia drewna i tkanin, prawda?]
Krzesła drewniane tapicerowane łączą w sobie naturalne piękno drewna z wygodą miękkiego obicia, co czyni je wyborem zarówno estetycznym, jak i praktycznym do salonu i jadalni. Takie połączenie sprawia, że są nie tylko eleganckim, ale i trwałym elementem wyposażenia wnętrza.

Doświadczenie pokazuje, że inwestycja w solidną konstrukcję i dobrze dobraną tapicerkę zwraca się w codziennym komforcie i dłuższej żywotności mebla. Warto zwracać uwagę na gatunek drewna oraz właściwości tkaniny, by krzesła odpowiadały indywidualnym potrzebom i stylowi życia.

Dzięki różnorodności wzorów i kolorów, krzesła drewniane tapicerowane potrafią odmienić charakter każdej przestrzeni, pozostając jednocześnie funkcjonalne i wygodne przez lata. To klasyka, która nigdy nie wychodzi z mody.

FAQ

Q: Dlaczego warto wybrać krzesła drewniane tapicerowane?

A: Krzesła drewniane tapicerowane to połączenie trwałości naturalnego drewna z komfortem miękkiego siedziska, które zapewnia wygodę nawet podczas długiego siedzenia. Dodatkowo wprowadzają do wnętrza elegancję i przytulność.

Q: Jakie rodzaje tapicerek są dostępne w krzesłach drewnianych tapicerowanych?

A: Najpopularniejsze tapicerki to tkaniny syntetyczne, naturalne, welur oraz skóra ekologiczna. Warto wybierać materiały łatwe do czyszczenia i odporne na ścieranie, szczególnie jeśli w domu są dzieci lub zwierzęta.

Q: Na co zwrócić uwagę przy wyborze drewna do krzeseł tapicerowanych?

A: Najlepsze gatunki to dąb, buk i jesion, dzięki którym mebel jest trwały, estetyczny i odporny na uszkodzenia. Solidna konstrukcja z litego drewna oraz dobre zabezpieczenie powierzchni wydłużą żywotność krzesła.

Q: Jak dbać o krzesła drewniane tapicerowane?

A: Regularnie czyść tapicerkę odpowiednimi środkami do danego materiału i odkurzaj ją. Drewno warto impregnować lub co jakiś czas lekko szkliwić, żeby zachować jego połysk i ochronę przed uszkodzeniami.

Q: Czy krzesła drewniane tapicerowane nadają się do każdego wnętrza?

A: Tak, ich ponadczasowy styl i szeroka gama tapicerek pozwala dopasować je zarówno do klasycznych, jak i nowoczesnych aranżacji, a także stylów skandynawskich, glamour czy rustykalnych.

Q: Jakie modele krzeseł drewnianych tapicerowanych są popularne?

A: Warto zwrócić uwagę na takie modele jak Carmen, Alta 1, Lars, Bari, Dubai czy Loft Bjorn. Różnią się stylem, wymiarami oraz detalami, np. pikowaniem czy podłokietnikami, co pozwala wybrać krzesło idealnie pasujące do potrzeb.

Q: Ile kosztują krzesła drewniane tapicerowane?

A: Ceny zaczynają się od około 200 zł, a mogą sięgać nawet 1000 zł za modele premium. Wpływ na koszt mają gatunek drewna, rodzaj tapicerki oraz marka producenta.

Q: Jakie są zalety krzeseł drewnianych tapicerowanych wobec wersji bez obicia?

A: Tapicerka zwiększa wygodę i miękkość siedziska, zmniejszając zmęczenie podczas siedzenia. Krzesła bez tapicerki są z kolei łatwiejsze do utrzymania w czystości i bardziej odporne na zabrudzenia.

Q: Czy można personalizować krzesła drewniane tapicerowane?

A: Tak, wiele modeli oferuje wybór koloru i rodzaju tkaniny, wybarwienia drewna, a także dodatkowe ozdoby, co pozwala stworzyć mebel dopasowany do indywidualnych potrzeb i stylu wnętrza.

Q: Gdzie najlepiej kupić krzesła drewniane tapicerowane?

A: Najkorzystniej jest kupować bezpośrednio u producentów, którzy oferują szeroki wybór wariantów, bezpłatną dostawę powyżej określonej kwoty oraz fachowe doradztwo. Zakup online warto poprzedzić konsultacją i oglądaniem zdjęć.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *